รถบดกับรถเกรด ต่างกันยังไง งานถมงานถนนต้องใช้ทั้งคู่ไหม

หลายคนเห็นทั้งสองคันอยู่ในไซต์งานถมและคิดว่าทำงานคล้ายกัน จริงๆ แล้วมันทำคนละหน้าที่และแทนกันไม่ได้ การเข้าใจผิดตรงนี้ทำให้เกิดปัญหาที่พบบ่อยมาก คือปรับผิวเรียบสวยแต่ไม่ได้อัดให้แน่น พอฝนลงพื้นก็ยุบ

บทความนี้แยกหน้าที่ให้ชัด และอธิบายว่างานแบบไหนต้องใช้อะไรบ้าง

หน้าที่ต่างกันคนละเรื่อง

รถเกรด ทำหน้าที่ปรับระดับ ใบมีดยาวที่อยู่ใต้ท้องรถจะปาดวัสดุจากที่สูงไปเติมที่ต่ำ ให้ผิวเรียบและได้ความลาดตามที่ต้องการ จุดแข็งคือความแม่นในการคุมระดับ ซึ่งรถขุดเกลี่ยแทนไม่ได้

รถบด ทำหน้าที่อัดแน่น ใช้น้ำหนักตัวรถกดไล่อากาศออกจากชั้นวัสดุให้เม็ดวัสดุชิดกัน จุดแข็งคือทำให้ชั้นนั้นรับน้ำหนักได้จริงและไม่ยุบตัวทีหลัง

พูดสั้นที่สุดคือ เกรดทำให้เรียบ บดทำให้แน่น เรียบไม่ได้แปลว่าแน่น และนี่คือจุดที่งานถมส่วนใหญ่พลาด พื้นที่ปรับเรียบด้วยรถเกรดแล้วดูดีมาก แต่ถ้าไม่ผ่านการบดอัดตามขั้นตอน มันคือชั้นวัสดุที่ยังมีอากาศแทรกอยู่เต็มไปหมด รอวันยุบ

ลำดับงานจริงเป็นแบบไหน

งานถมหรืองานถนนที่ทำถูกวิธีไม่ได้ทำครั้งเดียวจบ แต่ทำเป็นชั้น และแต่ละชั้นวนสามขั้นตอนนี้

1. ลงวัสดุ รถบรรทุกขนวัสดุมาเท รถขุดหรือรถเกรดเกลี่ยกระจายออก
2. ปรับระดับ รถเกรดปาดให้ได้ความหนาที่กำหนดและได้ความลาด
3. บดอัด รถบดวิ่งทับให้ครบจำนวนเที่ยว โดยความชื้นของวัสดุต้องอยู่ในช่วงที่เหมาะ

แล้วขึ้นชั้นถัดไปทำซ้ำ ความหนาต่อชั้นสำคัญมาก การเทหนาแล้วบดครั้งเดียวจะได้ความแน่นแค่ผิวบน ส่วนข้างล่างยังหลวมอยู่ รายละเอียดเรื่องนี้อยู่ที่ บดอัดยังไงให้แน่นจริง ทำไมถมแล้วยังทรุด

จะเห็นว่าทั้งสองคันไม่ได้แข่งกัน แต่ทำงานต่อกันในทุกชั้น นี่คือเหตุผลที่งานถมและงานถนนจัดเป็นชุด ไม่ใช่เรียกรถทีละคัน

เลือกขนาดรถบดยังไง

ขนาดรถบดเลือกจากสองอย่าง คือพื้นที่ทำงานกว้างแค่ไหน และชั้นที่ต้องอัดต้องการความแน่นระดับไหน

รถบดขนาดใหญ่ เหมาะกับพื้นที่เปิด งานถนน ลานจอด และที่ดินแปลงใหญ่ น้ำหนักมากพอจะส่งแรงอัดลงถึงความลึกที่ต้องการ จบงานพื้นที่กว้างได้เร็วกว่ามาก

รถบดขนาดเล็ก เหมาะกับพื้นที่จำกัด งานริมขอบ ริมกำแพง หรือจุดที่รถใหญ่เข้าไม่ได้ ใช้เก็บงานส่วนที่รถใหญ่เข้าไม่ถึง

งานจริงส่วนใหญ่ใช้ทั้งสองขนาด คันใหญ่ลุยพื้นที่หลัก คันเล็กเก็บริมขอบ ถ้าใช้แต่คันใหญ่ ริมขอบจะไม่แน่นและเป็นจุดที่ทรุดก่อนเสมอ ซึ่งเห็นชัดที่สุดตรงขอบถนนที่ยุบลงก่อนกลางถนน

แล้วรถขุดล่ะ ใช้แทนได้ไหม

รถขุดใช้เกลี่ยวัสดุแบบหยาบได้ และหลายงานเล็กก็ทำแบบนั้นจริง แต่มีสองข้อจำกัด

ข้อแรกคือความแม่นของระดับ บุ้งกี๋รถขุดปาดได้ไม่เรียบเท่าใบมีดรถเกรด งานที่ต้องคุมความลาดเพื่อระบายน้ำ เช่น ถนนและลานจอด ความคลาดเคลื่อนตรงนี้จบที่น้ำขังเป็นแอ่ง

ข้อสองคือรถขุดอัดแน่นไม่ได้ การใช้บุ้งกี๋ตบหน้าดินให้ดูเรียบไม่ใช่การบดอัด มันแค่ทำให้ผิวบนดูแน่น

สรุปคือ งานเล็กในพื้นที่จำกัดที่ไม่ต้องการความแม่นของระดับมาก รถขุดพอไหว แต่งานถนนหรืองานถมที่จะสร้างต่อบนนั้น ต้องมีทั้งเกรดและบดจริงๆ

งานแบบไหนต้องใช้อะไรบ้าง

แถวสุดท้ายเป็นจุดที่เข้าใจไม่ตรงกันบ่อย ถ้าต้องการแค่เคลียร์เศษออกให้พื้นที่โล่ง รถขุดกับรถบรรทุกพอ แต่ถ้าต้องการพื้นที่พร้อมก่อสร้างต่อ ต้องรวมงานปรับระดับและบดอัดเข้าไปด้วย ระบุให้ชัดในใบเสนอราคา รายละเอียดอยู่ที่ ขั้นตอนงานรื้อถอนอาคาร

ข้อควรระวังเรื่องฤดูกาล

การบดอัดต้องการความชื้นในวัสดุที่พอเหมาะ ไม่ใช่ยิ่งชื้นยิ่งดี วัสดุที่อิ่มน้ำเกินไปจะเด้งกลับหรือไหลออกด้านข้างแทนที่จะอัดแน่นลง ต่อให้บดกี่เที่ยวก็ไม่ได้ความแน่นตามเกณฑ์

ในภูเก็ตที่ฝนยาวและตกหนักเป็นช่วงๆ เรื่องนี้มีผลจริงกับตารางงาน งานที่ต้องได้ความแน่นตามเกณฑ์อาจต้องรอช่วงที่เหมาะ รายละเอียดว่างานไหนฝืนได้และงานไหนควรรอ อยู่ที่ งานดิน งานถม งานถนน ในหน้าฝนภูเก็ต

อีกเรื่องคือกรณีตรงข้าม วัสดุที่แห้งเกินไปก็บดไม่แน่นเหมือนกัน งานหน้าแล้งจึงมักต้องมีรถบรรทุกน้ำฉีดเพิ่มความชื้นก่อนบด ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่ควรถามว่ารวมอยู่ในงานหรือไม่

สรุป

รถเกรดทำให้เรียบ รถบดทำให้แน่น คนละหน้าที่ ทำงานต่อกันในทุกชั้น และแทนกันไม่ได้ งานที่จะสร้างต่อบนพื้นนั้นต้องมีทั้งคู่ ส่วนงานที่แค่ปรับพื้นที่ไม่ได้สร้างต่อ อาจลดขั้นตอนได้แต่ยังต้องบดอัด

ถ้ามีงานถมหรืองานถนนที่กำลังวางแผน ให้ทีมงานเข้าไปดูสภาพชั้นดินเดิมก่อนได้ เพราะชั้นดินเดิมเป็นตัวกำหนดว่าต้องเสริมชั้นรองพื้นทางหนาแค่ไหน ประเมินฟรี ดูรายละเอียดที่ รับทำถนน และ รับถมที่ปรับพื้นที่ หรือดูว่างานแต่ละแบบใช้เครื่องจักรอะไรที่ งานแบบไหนใช้เครื่องจักรอะไร